Hà Nội, nơi hội tụ làng nghề sản xuất đồ chơi truyền thống

từ rất xa xưa, Hà Nội và các khu vực phụ cận Thủ đô như các huyện Quốc Oai, Chương Mỹ, Thạch Thất, Đan Phượng, Phú Xuyên, v.v… hả có nghề sản xuất đàn chơi trẻ con phục vụ nhu cầu vui chơi giải trí vào các dịp lễ hội, Trung thu, nghỉ hè. Sản phẩm đàn chơi truyền thống như diều ngữ thôn già Giang, xã Hồng Hà, huyện Đan Phượng; tò he ngữ làng Xuân La, xã Phương Dực, huyện Phú Xuyên; đèn ông sao, tiến sĩ giấy, đèn kéo đàn thôn lũ Viên, xã Cao Viên, huyện Thanh Oai và xã Vân Canh, huyện Hoài Đức; đàn chơi tàu thủy sắt ngữ đàn Khương Đình, quận Thanh Xuân; lẩn lẩn tre ngữ xóm Chùa Tây Phương, huyện Thạch Thất... bít tất những đàn chơi ấy dần bay vào đời sống trẻ con và người dân Hà Nội, đem tâm tính truyền thống từ đời này đến đời khác, tồn tại cho đến ngày nay.noi that tre em kien nhanh

Mỗi loại đàn chơi gắn với một truyền thuyết, một lịch sử hình thành, một vùng văn hóa. Đây là nét độc đáo, đem sắc thái riêng ngữ Thăng Long - Hà Nội, một phần ngữ văn hóa dân tộc. nét văn hóa độc đáo này có sức lan tỏa đặc biệt, từ cái nôi đàn chơi truyền thống hả theo chân các nghệ nhân đến nhiều vùng trong cả nước. Những năm hòa bình (năm 1954 - 1964) ở các phiên chợ nông thôn đều có các nghệ nhân nặn tò he, làm rỗng bỏi, làm chong lẹ, đèn ông sao, đèn cù... sản xuất tại chỗ, bán cho trẻ em. Trên những triền đê, cánh đồng lúa tiếng sáo diều vi vu thanh bình, lắng đọng lòng người. các làng nghề đồ chơi truyền thống không chỉ ở Hà Nội mà theo dấu chân các nghệ nhân đi xa, nhân rộng ra nhiều vùng trong nước, tạo nên dấu ấn, kỉ niệm thiêng liêng trong tuổi thơ của nhiều thế hệ người Việt. Hiện nay, đồ chơi truyền thống đang có xu hướng bị lãng quên, mai một. thị trường đồ chơi Trung Quốc chiếm 80% thị phần với nhiều chủng loại, giá cả, chất liệu, mẫu mã khác nhau. có những loại đồ chơi không lành mạnh, phản cảm, ảnh hưởng xấu đến quá trình phát triển nhân cách của trẻ như: Súng, gươm, mặt nạ hình ác quỷ... trong bốn năm qua có 84.000 trường hợp trẻ em bị tai nạn mang thương tích do đồ chơi gây ra, nhiều trường hợp hỏng mắt, bỏng, loạn tâm thần, ngộ độc, nghẹn thở, thậm chí tử vong. viện Nhi Trung ương có gần một nửa trong số 100 mẫu dị vật đường thở đang được bảo lưu tại Khoa Nhi là sản phẩm của đồ chơi trẻ em gây nên. Tại Khoa tai - Mũi - Họng, Bệnh viện Nhi đồng 1 TP Hồ chí Minh, năm 2008, tiếp nhận gần 500 trẻ nhập viện do tự cho đồ chơi hay dị vật vào tai, Mũi, thực quản và đường thở. Vậy, làm thế nào để ngày càng có nhiều đồ chơi truyền thống an toàn cho trẻ em? Trước hết, duy trì các làng nghề đồ chơi truyền thống, đặc biệt là sự tồn tại của các nghệ nhân làm đồ chơi để các làng và nghệ nhân có thể sống được với nghề (1); phải có chiến lược phát triển toàn diện làng nghề, trong đó có sản xuất đồ chơi truyền thống. Kiểm soát đồ chơi nhập ngoại, nhập lậu, đồ chơi không mang tính giáo dục. Sử dụng tốt công cụ pháp luật, làm trong sạch thị trường đồ chơi trẻ em trong nước. Tổ chức tuyên truyền, vận động, có biện pháp khuyến khích đội ngũ thương nhân nâng cao tỉ lệ bán đồ chơi truyền thống, vận động họ kinh doanh có văn hóa, có lương tâm... Tạo mối liên kết giữa các nghệ nhân - các làng nghề với các công ty sản xuất đồ chơi trong nước, nghiên cứu vận dụng các yếu tố hiện đại vào sản xuất đồ chơi truyền thống (công nghệ, khai thác ưu thế vốn, giảm giá thành sản phẩm, giảm chi phí nhân công...); nghiên cứu sáng tạo đồ chơi hiện đại trên cơ sở đồ chơi truyền thốngn (l) Làng Xuân La có khoảng 500 người, hầu hết ai cũng biết nặn tò he. Nhưng sống bằng nghề này thì chật vật lắm, chỉ còn trên dưới 100 người đi bán dạo với nghề nặn tò he, thu nhập ít, nặng chữ tâm với nghề và cũng chỉ vào dịp nông nhàn. Lê Hoàng Yến